6 lipca 2026 r. przedstawiono założenia pakietu „Deregulacja 2.0: przyjazna administracja skarbowa i pewność prawa podatkowego”. Zapowiadane zmiany mają ograniczyć formalności, lepiej wykorzystać dane posiadane już przez administrację oraz uporządkować zasady kontaktu podatników z organami podatkowymi.
Z perspektywy VAT szczególnie istotne są trzy propozycje:
- możliwość wystawiania paragonów przy użyciu bezpłatnej aplikacji,
- wstępnie wypełnione rozliczenie VAT,
- zmiana zasad prowadzenia czynności sprawdzających.
Rozwiązania te są ze sobą ściśle powiązane. E-paragony, KSeF i JPK_VAT zapewniają administracji coraz szerszy dostęp do danych o transakcjach. Dane te mają jednak służyć nie tylko weryfikacji podatników, lecz także przygotowaniu za nich wstępnego rozliczenia VAT.
Na razie znamy jednak jedynie ogólne założenia. O rzeczywistym znaczeniu zmian przesądzą dopiero konkretne przepisy i rozwiązania techniczne.
Aplikacja mobilna zamiast fizycznej kasy fiskalnej
Jedną z najgłośniejszych zapowiedzi jest możliwość korzystania z bezpłatnej aplikacji do wystawiania paragonów na urządzeniu mobilnym. Podatnik nie musiałby kupować odrębnego urządzenia fiskalnego – sprzedaż mogłaby być ewidencjonowana za pomocą telefonu lub tabletu.
Klient otrzymywałby e-paragon albo paragon z kodem QR zamiast dokumentu papierowego. Korzystanie z aplikacji ma być dobrowolne. Tradycyjne kasy fiskalne i kasy online mają pozostać dostępne dla przedsiębiorców, którzy uznają je za lepiej dopasowane do swojej działalności.
Zmiana może mieć szczególne znaczenie dla najmniejszych przedsiębiorców oraz podmiotów, które tylko okazjonalnie dokonują sprzedaży wymagającej ewidencjonowania. Możliwość wykorzystania posiadanego już telefonu lub tabletu zamiast zakupu odrębnego urządzenia fiskalnego może ograniczyć koszty prowadzenia działalności. Rzeczywista skala uproszczeń będzie jednak zależała od wymagań technicznych aplikacji i zasad jej stosowania.
Wstępnie wypełnione rozliczenie VAT
Na podstawie danych pochodzących m.in. z nowych e-paragonów oraz KSeF administracja ma przygotowywać za podatnika wstępne rozliczenie VAT. Zgodnie z zapowiedziami rozwiązanie może objąć około 2 mln podatników, którzy sami zdecydują, czy chcą z niego skorzystać.
W założeniu podatnik będzie mógł zweryfikować przygotowane dane, a następnie zatwierdzić i wysłać rozliczenie. Pomysł przywodzi na myśl usługę Twój e-PIT, jednak automatyzacja VAT będzie znacznie trudniejszym zadaniem.
Prawidłowe rozliczenie VAT nie wynika bowiem wyłącznie z danych znajdujących się na fakturach i paragonach. Administracja może nie dysponować informacjami potrzebnymi do oceny prawa do odliczenia, jego zakresu czy konieczności zastosowania szczególnych zasad rozliczenia VAT.
Wstępnie przygotowane rozliczenie należy zatem traktować jako pomoc dla podatnika, a nie urzędowe potwierdzenie jego prawidłowości. Rozwiązanie może najlepiej sprawdzić się u podatników prowadzących stosunkowo prostą i powtarzalną działalność krajową. W przypadku przedsiębiorstw realizujących transakcje międzynarodowe, stosujących rozbudowane modele alokacji VAT lub dokonujących licznych korekt dane przygotowane przez administrację prawdopodobnie będą jedynie punktem wyjścia do właściwego rozliczenia.
Czynności sprawdzające w wyraźniejszych ramach
Duże znaczenie dla praktyki VAT mogą mieć również propozycje dotyczące czynności sprawdzających. Rocznie prowadzonych jest około 2,5 mln takich czynności. Są one powszechnie podejmowane m.in. przy weryfikacji zwrotów VAT oraz w przypadku rozbieżności wynikających z JPK_VAT lub niezgodności między danymi podatnika i jego kontrahentów.
Zapowiedź uporządkowania tej procedury jest więc szczególnie istotna właśnie w obszarze VAT.
Zgodnie z założeniami podatnik ma otrzymywać jasną informację o rozpoczęciu czynności sprawdzających oraz o terminie ich zakończenia. Powinno to ograniczyć przypadki, w których weryfikacja rozliczeń przedłuża się bez wyraźnie określonych ram czasowych.
Co więcej, organ ma żądać od podatnika wyłącznie tych dokumentów, których nie może samodzielnie pozyskać z systemów teleinformatycznych.
W obszarze VAT dotyczy to przede wszystkim danych dostępnych w JPK_VAT, KSeF oraz – po wdrożeniu nowych rozwiązań – w systemie e-paragonów. To właściwy kierunek: podatnik nie powinien być zobowiązany do ponownego przekazywania informacji, które wcześniej udostępnił administracji w wymaganej formie.
Nie oznacza to jednak końca wezwań do przedstawiania dokumentów i wyjaśnień. Dane znajdujące się w systemach nie zawsze pokazują gospodarczy cel transakcji, sposób wykorzystania zakupów, warunki współpracy czy przyczyny dokonania korekty. Organ nadal może więc potrzebować umów, korespondencji, dokumentów transportowych lub dodatkowych wyjaśnień podatnika.
Ochrona po zastosowaniu się do ustaleń organu
Jedną z ważniejszych propozycji jest ochrona podatnika, który dostosuje się do ustaleń dokonanych podczas czynności sprawdzających. Zgodnie z zapowiedziami w takim przypadku podatnik ma uniknąć odsetek za zwłokę oraz odpowiedzialności karnej skarbowej w zakresie objętym ustaleniami.
Może to zwiększyć bezpieczeństwo tzw. korekty w dialogu z organem. Obecnie podatnik, który po uwagach urzędu koryguje rozliczenie i wpłaca zaległość, może nadal ponosić finansowe skutki wcześniejszego błędu. Nowe rozwiązanie ma zachęcać do szybkiego i dobrowolnego usuwania nieprawidłowości, bez dodatkowego obciążania podatnika, który współpracuje z organem.
Dobry kierunek, ale o efekcie zdecydują szczegóły
Założenia Deregulacji 2.0 mogą oznaczać zmianę sposobu wykorzystywania cyfryzacji w VAT. Systemy tworzone dotychczas przede wszystkim na potrzeby raportowania i kontroli mają zacząć pomagać podatnikom również w wykonywaniu ich obowiązków.
Aplikacja do wystawiania paragonów może obniżyć koszty ewidencjonowania sprzedaży. Wstępnie przygotowane rozliczenie może ograniczyć liczbę czynności technicznych. Jasne ramy czasowe czynności sprawdzających oraz ochrona po zastosowaniu się do ustaleń organu mogą natomiast zwiększyć przewidywalność kontaktów z administracją.
Na obecnym etapie są to jednak nadal zapowiedzi. Ich rzeczywiste znaczenie będzie zależało od ostatecznego brzmienia przepisów, przyjętych rozwiązań technicznych, a przede wszystkim od sposobu ich rozumienia i stosowania przez organy podatkowe.
Dopiero praktyka pokaże więc, czy Deregulacja 2.0 rzeczywiście ograniczy obciążenia podatników, czy jedynie zmieni techniczny sposób wykonywania dotychczasowych obowiązków.
Autor: Natalia Pielka, doradca podatkowy
Czytaj więcej:
Koniec krajowych MDR – uproszczenie dla przedsiębiorców od 1 października 2026 r.
Skład VAT. Nowa perspektywa na uproszczenie w międzynarodowym obrocie towarowym
Dodatkowe pytania? Zapraszamy do kontaktu:
