Planowane zmiany w VAT na lata 2026 i 2027 mogą istotnie wpłynąć na rozliczenia podatkowe, procedury compliance oraz sposób weryfikacji kontrahentów. Procedowany projekt nowelizacji ustaw zakłada dalsze uszczelnienie systemu VAT, ograniczenie nadużyć oraz wprowadzenie wybranych uproszczeń dla podatników. Nowe regulacje mają być wdrażane etapowo, dlatego warto już teraz przeanalizować ich potencjalny wpływ na procesy wewnętrzne, systemy finansowo księgowe i obszary ryzyka podatkowego.
Czego mogą się spodziewać przedsiębiorcy w latach 2026-2027?
W obszarze podatku od towarów i usług (VAT) procedowany jest projekt nowelizacji ustaw (UD314), którego zasadniczym celem jest dalsze uszczelnienie systemu podatkowego oraz ograniczenie nadużyć, przy jednoczesnym wprowadzeniu wybranych uproszczeń.
Zmiany będą wprowadzane etapowo. Co do zasady:
- większość przepisów wejdzie w życie 1 października 2026 r.,
- istotna część regulacji zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.,
- wybrane rozwiązania techniczne i systemowe będą wdrażane do 2028 r.
Poniżej przedstawiamy poszczególne proponowane zmiany, wraz z omówieniem ich znaczenia
i możliwymi konsekwencjami (stan na dzień 28.05.2026).
Rozszerzenie solidarnej odpowiedzialności nabywcy (od 1 października 2026 r.)
Projekt zakłada, że nabywca towarów lub usług będzie ponosić solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe sprzedawcy nie tylko w dotychczasowych sytuacjach (towary i usługi wymienione w załączniku nr. 15 ustawy o VAT), lecz także i w nowych przypadkach. W szczególności mowa o:
- fakturach, o których podatnik wiedział, że dokumentują czynność niezrealizowaną, kwotę niezgodną z rzeczywistością lub wystawioną przez podmiot nieistniejący,
- czynnościach będących nadużyciem prawa (art. 5 ust. 5 ustawy o VAT),
- usługach wymienionych w załączniku nr 15 ustawy o VAT, nawet w przypadku nie przekroczenia kwoty 15 000 zł ich wartości,
- usługach niematerialnych (np. doradczych, rachunkowo-księgowych, reklamowych), które zostaną wymienione w nowym załączniku nr. 16 do ustawy o VAT.
Powyższe zmiany wynikają m.in. z powodu występowania nadużyć w stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności. Ministerstwo Finansów wskazywało na przypadki, w których podatnik wyprowadzał środki z rachunku VAT poprzez płatności za tzw. ”fikcyjne faktury”.
Zmiana ta oznacza istotne zwiększenie obowiązków w zakresie weryfikacji kontrahentów. Dotychczas stosowane standardy należytej staranności mogą okazać się niewystarczające.
Wprowadzenie procedury „składu VAT” (od 1 stycznia 2027 r.)
Projekt przewiduje wdrożenie tzw. składu VAT - rozwiązania kierowanego głównie do podmiotów prowadzących międzynarodowy obrót towarowy.
Główne założenia:
- możliwość stosowania stawki 0% VAT w obrocie towarami znajdującymi się w składzie,
- odroczenie momentu opodatkowania do chwili wyprowadzenia towarów,
- maksymalny czas przebywania towarów w procedurze - 24 miesiące,
- obowiązek uzyskania zezwolenia oraz spełnienia restrykcyjnych warunków (m.in. brak zaległości, status czynnego podatnika VAT, odpowiednia infrastruktura).
Dla firm o działalności międzynarodowej oraz branży logistycznej będzie to rozwiązanie oferujące pewne korzyści m.in. poprawa płynności czy uproszczenie rozliczeń. Jednocześnie będzie wiązało się ze spełnieniem restrykcyjnych wymogów formalnych i finansowych, a także z dodatkowymi obowiązkami kontrolnymi, np. prowadzeniem szczegółowej ewidencji.
Zmiany w procedurach rejestracji i wykreślenia z rejestru VAT (od 1 października 2026 r.)
Projekt przewiduje m.in.:
- możliwość odmowy rejestracji jako podatnika VAT, jeśli obowiązek ustanowienia przedstawiciela podatkowego nie został spełniony, a także w przypadku braku pełnych danych identyfikacyjnych,
- wykreślenie podatnika z rejestru VAT, jeżeli nie ustanowi przedstawiciela podatkowego lub nie kontaktuje się z organem,
- uproszczone przywracanie statusu czynnego podatnika VAT (w terminie 2 miesięcy bez konieczności ponownej rejestracji),
- likwidację obowiązku składania formularza VAT-Z przy zakończeniu działalności wpisanej do CEIDG lub KRS.
Zmiany te mają zarówno charakter uszczelniający (poprzez zwiększenie odpowiedzialności i kontroli), jak i uproszczeniowy.
Doprecyzowanie zagadnień związanych z systemem kaucyjnym i stawkami VAT (od 1 października 2026 r.)
Zmiany przewidują ujednolicenie zasad stosowania odpowiedniej stawki VAT dla produktów w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym. W przypadku niezwróconego opakowania, obowiązek podatkowy powstaje na koniec roku podatkowego, a stawka VAT stosowana będzie zgodnie ze stanem na ostatni dzień roku.
Rozwiązanie ma wprowadzić klarowność w obszarze, który dotychczas budził wątpliwości które stawki stosować, kiedy powstaje obowiązek podatkowy, itp. Przedsiębiorcy działający w branży opakowań, napojów czy produktów objętych kaucją powinni przygotować się do tych nowych regulacji.
Zwiększenie limitu zwolnienia z VAT (od 1 stycznia 2027 r.)
W projekcie przewiduje się podniesienie limitu zwolnienia podmiotowego z VAT z dotychczasowych 200 000 zł do 240 000 zł rocznie. Zmiana ma na celu objęcie zwolnieniem większej liczby mikro przedsiębiorców oraz ograniczenie obowiązków ewidencyjnych najmniejszych firm.
Do wartości sprzedaży, od której zależy prawo do zwolnienia, będą wliczane również wartości przeniesienia towarów własnych przedsiębiorcy. Są to sytuacje, w których podatnik przesuwa towary ze swojej działalności w Polsce do innego kraju Unii Europejskiej w ramach tego samego przedsiębiorstwa. Dotychczas tego rodzaju przemieszczenia nie wliczano do limitu. Nowelizacja ma to ujednolicić i zapobiec nadużyciom polegającym na rozbijaniu obrotu między kilka państw.
Zmiany w mechanizmie dotyczącym ulgi na złe długi (od 1 października 2026 r.)
Zmiana będzie dotyczyć jedynie małych podatników rozliczających się metodą kasową, którzy dokonują sprzedaży na rzecz podmiotów niebędących czynnymi podatnikami VAT. Ponieważ obowiązek podatkowy u małego podatnika powstaje w terminie 180 dni od daty wydania towaru lub wykonania usługi, może dojść do sytuacji, gdy podatnik ze względu na uprawdopodobnioną nieściągalność swojej wierzytelności będzie chciał skorzystać ze wspomnianej ulgi na złe długi,
z której możliwość skorzystania powstaje już 91 dnia od terminu płatności. Co oznacza, że ulga na złe długi powstawałaby jeszcze przed powstaniem obowiązku podatkowego z tytułu danej sprzedaży.
Zatem zostanie wprowadzone doprecyzowanie przepisów, w którym taki podatnik będzie mógł skorzystać z ulgi, lecz nie wcześniej niż w okresie rozliczeniowym, w którym powstał obowiązek podatkowy i nie później niż 180 dnia, licząc od daty wydania towaru/ wykonania usługi.
Powyższe rozwiązanie ma zapobiec nieścisłościom przy stosowaniu ulgi przez małych podatników kasowych.
Import usług, a zwolnienie z VAT (od 1 października 2026 r.)
Kolejną zmianą jest zniesienie obowiązku wykazywania podstawy opodatkowania usługi zwolnionej od podatku w ramach procedury SME oraz usług objętych zwolnieniem przedmiotowym na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT.
Przypominamy, że procedura SME została wprowadzona w Polsce 1 stycznia 2025 roku, jako możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT w państwie członkowskim, w którym podatnik nie posiada siedziby działalności. Jej warunkiem jest m.in. złożenie stosownego zawiadomienia o zamiarze korzystania ze zwolnienia VAT, przy czym należy również wykazać wysokość obrotów za poprzedni oraz bieżący rok w celu weryfikacji, czy podatnik mieści się w limitach zwolnienia z VAT w danym państwie członkowskim UE.
Aktualnie podatnik nabywający usługi na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, pomimo zastosowanego przez sprzedawcę zwolnienia podmiotowego z VAT, jest zobowiązany do wykazywania w deklaracji VAT podstawy opodatkowania usługi, bez kwoty VAT. Po tej zmianie nabywca nie będzie musiał wcale wykazywać takich transakcji.
Zmiana obejmie również usługi objęte zwolnieniem przedmiotowym (np. usługi medyczne, edukacyjne czy ubezpieczeniowe).
Likwidacja obowiązku płatności VAT w ciągu 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu (od 1 stycznia 2027 r.)
Podatnik dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu ma obowiązek, w terminie 14 dni od daty powstania obowiązku podatkowego, złożyć do Urzędu formularz VAT-23 oraz uiścić VAT z tego tytułu. Nowelizacja ustawy przewiduje w 2027 roku likwidację obowiązku zapłaty VAT w tym terminie. Podatnika wciąż jednak będzie obowiązywało złożenie w tym terminie formularza VAT-23.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Kontrahenci: Nabywcy powinni być jeszcze bardziej ostrożni przy wyborze i współpracy z kontrahentami, zwłaszcza gdy projekt przewiduje rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy.
Procedury: Podmioty prowadzące działalność w obszarze międzynarodowym będą miały nowe możliwości (procedura „składu VAT”), ale i także nowe obowiązki kontrolne.
Rejestracja: Rejestracja działalności, rejestracja VAT, wykreślenie – wszystkie te procesy ulegną pewnym zmianom. Warto przejrzeć swoje procedury wewnętrzne i sprawdzić, czy spełniają warunki na przyszłość.
Systemy rozliczeniowe: Konieczne będzie śledzenie zmian w takich obszarach jak system kaucyjny, stawki VAT czy terminy płatności VAT.
Planowanie: Ponieważ terminy wejścia w życie są już określone (2026, 2027), przedsiębiorcy powinni planować zmiany operacyjne, aktualizacje systemów informatycznych, szkolenia pracowników.
Podsumowanie
Nowelizacja ustaw, m.in. ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników to połączenie dwóch podejść: uszczelnienia systemu podatkowego i jednocześnie uproszczenia niektórych procedur.
Z jednej strony, rozszerzenie odpowiedzialności, bardziej rygorystyczne reguły, nowe kontrole. Z drugiej, ulepszenia dla przedsiębiorców: możliwość sprawdzenia statusu kontrahenta wstecz, uproszczone procedury wykreślenia działalności, procedura składu VAT.
Dla każdego przedsiębiorcy, niezależnie od branży, oznacza to, że warto już dziś przeanalizować, jakie zmiany mogą mieć wpływ na jego działalność, jakie procesy wewnętrzne wymagają dostosowania, i jakie koszty lub ryzyka mogą się pojawić.
Jak ASB Group wspiera firmy w obszarze VAT?
- bieżące rozliczanie podatku VAT dla spółek polskich i zagranicznych, z uwzględnieniem specyfiki działalności oraz obowiązków compliance,
- wsparcie w zakresie przedstawicielstwa podatkowego dla podmiotów zagranicznych prowadzących działalność lub realizujących transakcje w Polsce,
- analiza obowiązków podatkowych związanych z rejestracją VAT, rozliczeniami, raportowaniem oraz kontaktami z organami podatkowymi,
- pomoc w identyfikacji ryzyk podatkowych oraz przygotowaniu organizacji do zmian w przepisach VAT,
- wsparcie w specjalistycznych projektach podatkowych, w tym w obszarach wymagających indywidualnej analizy transakcji lub procesów wewnętrznych.
Autor: doradca VAT, Karolina Bartos.
Warto także przeczytać:
Nowelizacja VAT 2026 uproszczenia w eksporcie, digitalizacja deklaracji importowej i dostosowanie procedury USZ
Skontaktuj się z nami:
