System globalnego podatku minimalnego, wprowadzony w ramach filaru drugiego reformy międzynarodowego opodatkowania, pozostaje obszarem dynamicznych zmian regulacyjnych. Po pierwszym etapie wdrożenia przepisów w wielu jurysdykcjach, w tym w państwach Unii Europejskiej, trwają obecnie prace nad ich dalszym doprecyzowaniem i uproszczeniem. Najnowszy kierunek reform został wyznaczony na poziomie międzynarodowym i obejmuje szereg rozwiązań, które mają istotnie wpłynąć na praktykę stosowania podatku wyrównawczego przez międzynarodowe grupy kapitałowe.
Nowy pakiet zmian w zakresie podatku wyrównawczego przyjęty na poziomie międzynarodowym
Kluczowym wydarzeniem w tym obszarze było przyjęcie w styczniu 2026 r. przez OECD pakietu zmian określanego jako „Side-by-side Package”. Stanowi on kolejny etap rozwoju regulacji Pillar 2 i ma charakter systemowy, co oznacza, że nie dotyczy wyłącznie technicznych korekt, lecz wprowadza rozwiązania o znaczeniu strukturalnym dla całego modelu globalnego podatku minimalnego.
Pakiet „Side-by-side” ma szczególne znaczenie w kontekście relacji z Stany Zjednoczone, ponieważ jego celem jest umożliwienie równoległego funkcjonowania globalnych zasad Pillar 2 oraz amerykańskich regulacji dotyczących minimalnego opodatkowania.
Na obecnym etapie należy oczekiwać, że przyjęte wytyczne będą sukcesywnie implementowane do krajowych porządków prawnych. Proces ten obejmie również regulacje polskie, co oznacza konieczność monitorowania zmian przez podmioty należące do międzynarodowych grup kapitałowych.
Kwalifikowane zachęty podatkowe (QTI) i ich znaczenie w kalkulacji ETR
Kwalifikowane zachęty podatkowe (ang. Qualified Tax Incentives – QTI) mają stanowić szczególną kategorię preferencji podatkowych w systemie Pillar 2, które ze względu na ich ścisły związek z realną działalnością gospodarczą, podlegają odmiennym zasadom uwzględniania przy kalkulacji efektywnej stawki podatkowej (ETR). Ich konstrukcja opiera się na założeniu, że preferencje podatkowe wspierające rzeczywiste inwestycje, zatrudnienie lub produkcję nie powinny prowadzić do nadmiernego obniżenia efektywnej stawki podatkowej, a w konsekwencji do powstania obowiązku zapłaty podatku wyrównawczego.
QTI mogą przyjmować różne formy, w szczególności:
- kredytów podatkowych powiązanych z inwestycjami lub zatrudnieniem,
- zwolnień dotyczących określonych kategorii dochodów,
- dodatkowych odliczeń kosztów inwestycyjnych lub operacyjnych,
- preferencyjnych stawek podatku – pod warunkiem, że zakres dochodu objętego ulgą zależy od poziomu faktycznie poniesionych wydatków.
Istotnym elementem regulacji jest wpływ QTI na kalkulację efektywnej stawki podatkowej. Podatnik może bowiem uwzględnić w obliczeniach tzw. hipotetyczny podatek odpowiadający uzyskanej korzyści podatkowej, co prowadzi do podwyższenia efektywnej stawki podatkowej. W konsekwencji, jeżeli po dokonaniu takiego doliczenia ETR przekroczy próg 15%, może to całkowicie wyeliminować obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego.
Co do zasady wysokość takiego doliczenia jest limitowana i nie może przekroczyć jednego z następujących progów:
- 5,5% kosztów wynagrodzeń pracowników;
- 5,5% odpisów amortyzacyjnych od rzeczowych aktywów trwałych;
- 1% wartości księgowej rzeczowych aktywów trwałych, (ustalanej na okres pięcioletni).
Mechanizm ten ma zapewnić równowagę między wspieraniem realnej działalności gospodarczej a utrzymaniem minimalnego poziomu opodatkowania.
Wprowadzenie tych rozwiązań może spowodować, że niektóre ulgi podatkowe o charakterze inwestycyjnym, takie jak ulga B+R, będą mogły w określonych przypadkach zostać zakwalifikowane jako QTI, a tym samym uwzględniane w kalkulacji efektywnej stawki podatkowej w sposób ograniczający ryzyko powstania podatku wyrównawczego.
Rozszerzenie katalogu bezpiecznych przystani
Rozszerzenie katalogu bezpiecznych przystani stanowi jeden z kluczowych elementów pakietu zmian uzgodnionych na forum OECD w ramach prac nad systemem globalnego podatku wyrównawczego. W szczególności przewiduje się wprowadzenie stałej bezpiecznej przystani opartej na uproszczonej kalkulacji efektywnej stawki podatkowej, która obecnie funkcjonuje jedynie jako rozwiązanie tymczasowe. Ich podstawowym celem jest ograniczenie obowiązków kalkulacyjnych w sytuacjach, w których ryzyko niedostatecznego opodatkowania jest niskie.
Jednocześnie przewidziano przedłużenie funkcjonowania dotychczasowych tymczasowych bezpiecznych przystani co najmniej do 2027 r., co ma zapewnić podatnikom większą stabilność regulacyjną w okresie przejściowym. W praktyce rozszerzenie katalogu bezpiecznych przystani może istotnie zmniejszyć zakres analiz wymaganych od międzynarodowych grup kapitałowych, zwłaszcza działających w jurysdykcjach o relatywnie wysokim i stabilnym poziomie opodatkowania.
Praktyczne znaczenie zmian w zakresie podatku wyrównawczego dla przedsiębiorstw
Planowane modyfikacje mogą mieć istotne konsekwencje dla międzynarodowych grup kapitałowych. Z jednej strony mogą one uprościć proces stosowania przepisów oraz ograniczyć zakres obowiązków raportowych. Z drugiej strony wdrożenie nowych zasad będzie wymagało dostosowania procedur wewnętrznych oraz systemów finansowo-księgowych.
Szczególnego znaczenia nabiera monitorowanie procesu implementacji regulacji do prawa krajowego, ponieważ tempo i zakres zmian mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi państwami.
Autor: doradca podatkowy, Agata Bienia
Warto także przeczytać:
JPK CIT 2026 – najczęstsze błędy i sposoby jak ich uniknąć
Public CbC R w Polsce – kompleksowy przewodnik
Wsparcie ASB Group w zakresie podatku wyrównawczego
W ramach regulacji Pillar 2 możemy zapewnić kompleksowe wsparcie obejmujące analizę wpływu przepisów o globalnym podatku minimalnym na działalność spółek w Polsce, identyfikację podmiotów objętych obowiązkiem kalkulacji efektywnej stawki podatkowej oraz weryfikację zakresu danych niezbędnych do prawidłowego wyliczenia podatku wyrównawczego. Wsparcie obejmuje również identyfikację obowiązków sprawozdawczych i terminów raportowania, a także analizę możliwości zastosowania uproszczeń (bezpiecznych przystani).
Skontaktuj się z nami:
