Zmiany JPK przewidziane w projekcie nowelizacji Ordynacji podatkowej mogą istotnie wpłynąć na sposób, w jaki przedsiębiorcy identyfikują, korygują i wyjaśniają błędy w elektronicznych księgach podatkowych. Projekt zakłada uporządkowanie zasad korekt ksiąg przesyłanych organom podatkowym bez wezwania, już nie tylko w zakresie VAT, ale również w podatkach dochodowych (CIT oraz PIT). Dla firm oznacza to potrzebę uważniejszego podejścia do procesów raportowania podatkowego, wewnętrznej kontroli danych oraz dokumentowania ewentualnych nieprawidłowości. W praktyce proponowane regulacje mogą stać się ważnym elementem szerszego trendu porządkowania obowiązków raportowych i zwiększania roli danych podatkowych w relacji przedsiębiorcy z administracją skarbową.
25 maja 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji m.in. Ordynacji podatkowej, który ma uporządkować zasady dokonywanie korekt ksiąg podatkowych przesłanych organowi podatkowemu w postaci elektronicznej bez wezwania organu podatkowego. Z perspektywy praktyki podatkowej jest to zmiana istotna, ponieważ obejmie nie tylko VAT, ale również księgi prowadzone na potrzeby CIT, PIT i ryczałtu. Z uzasadnienia wynika również, że projekt ma znieść administracyjną karę pieniężną za nieskorygowanie JPK w terminie i uprościć korzystanie z danych podatkowych dostępnych w systemach KAS.
Dotychczas regulacje dotyczące korekt plików JPK odnosiły się do ewidencji JPK dla celów podatku VAT. Projekt odpowiada na fakt, że zakres raportowania JPK został rozszerzony także na inne podatki, a zatem potrzebne są jednolite reguły dla wszystkich elektronicznych ksiąg przekazywanych organom podatkowym z urzędu.
Z uzasadnienia wynika, że intencją ustawodawcy jest zarówno uproszczenie obowiązków po stronie podatników, jak i ograniczenie obciążeń regulacyjnych. W praktyce oznacza to odejście od modelu opartego na przepisach szczególnych i stworzenie jednej, spójnej podstawy prawnej dla korekt.
Ujednolicenie zasad korekt
Kluczowym elementem projektu jest dodanie do Ordynacji podatkowej ogólnej regulacji dotyczącej korekt ksiąg podatkowych przesyłanych elektronicznie bez wezwania organu podatkowego. Nowe przepisy mają objąć sytuacje, w których podatnik samodzielnie wykryje błąd w przesłanej księdze, jak również przypadki, gdy nieprawidłowość zostanie ujawniona przez organ podatkowy w toczącej się procedurze podatkowej.
Projektodawca zakłada, że korekta będzie możliwa tylko wtedy, gdy pozwalają na to przepisy właściwe dla danej księgi. To ważne zastrzeżenie, bo nie każdą księgę można poprawić w dowolnym momencie, zwłaszcza jeżeli przepisy ustawy o rachunkowości przewidują zamknięcie okresu i ograniczenie możliwości późniejszej ingerencji w zapisy.
W praktyce nowe rozwiązanie ma objąć podmioty prowadzące księgi w formie elektronicznej i zobowiązane do ich przesyłania bez wezwania organu. W uzasadnieniu wyraźnie wskazano, że przepisy nie będą dotyczyć sytuacji, w których księga jest przekazywana na żądanie organu.
Korekta z inicjatywy podatnika
Gdy podatnik sam zidentyfikuje nieprawidłowość w złożonej księdze podatkowej prowadzonej w postaci elektronicznej, wówczas będzie mógł skorygować uprzednio przesłane księgi podatkowe bez wezwana przez organ podatkowy, jeżeli:
- odrębne przepisy dopuszczają możliwość poprawienia zapisów w księdze podatkowej;
- księga podatkowa, której dotyczy korekta, jest prowadzona w postaci elektronicznej;
- księga podatkowa, której dotyczy korekta, została przesłana organowi podatkowemu w następstwie obowiązku wynikającego z przepisów odrębnych, nie zaś na wezwanie organu podatkowego.
Kiedy korekta nie będzie możliwa?
Uprawnienie do złożenia korekty JPK będzie ulegało zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego przekształconego z zakończonej kontroli celno-skarbowej.
Co ważne, zawieszenie uprawnienia do złożenia korekty. będzie dotyczyło tylko ksiąg podatkowych objętych danym postępowaniem lub kontrolą.
Ponadto, analogicznie jak w przypadku uprawnienia do złożenia korekty deklaracji, podmiot nie będzie mógł skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do przesłania korekty księgi podatkowej:
- w trakcie kontroli celno-skarbowej - będzie przysługiwało jedynie w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej,
- po zakończeniu kontroli celno-skarbowej stwierdzającej nieprawidłowości - nie będzie przysługiwało po upływie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli celno-skarbowej, a przed doręczeniem postanowienia o przekształceniu zakończonej kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe.
Chodzi tutaj o ochronę toku postępowania oraz uniknięcie sytuacji, w której korekta wprowadzana w trakcie kontroli mogłaby utrudniać ustalenie stanu faktycznego przez organ.
Warto podkreślić, że wyjątek mają stanowić czynności sprawdzające. To logiczne, ponieważ właśnie w tym trybie podatnik i organ mogą relatywnie szybko wyeliminować nieprawidłowości, bez konieczności wszczynania bardziej sformalizowanego postępowania.
Korekta po wezwaniu organu
Drugi wariant dotyczy sytuacji, w której to organ podatkowy wykrywa błąd i wzywa podatnika do działania. W takim przypadku podatnik ma mieć 14 dni od doręczenia wezwania na:
- przesłanie do organu podatkowego księgi podatkowej skorygowanej w zakresie błędów wskazanych w wezwaniu, lub
- złożenie do organu podatkowego wyjaśnienia wskazującego, że księga nie zawiera tych błędów, lub
- złożenie do organu podatkowego wyjaśnienia wskazującego na brak możliwości skorygowania księgi podatkowej ze względu na ostateczne zamknięcie księgi podatkowej, co będzie wynikało z przepisów odrębnych.
Ustawodawca dopuszcza też rozwiązanie mieszane, czyli częściową akceptację ustaleń organu. Podatnik będzie mógł skorygować tylko tę część zapisów, co do której zgadza się z organem, a w pozostałym zakresie złożyć wyjaśnienia.
Co istotne, w sytuacjach, gdy zgodnie z innymi przepisami, przykładowo przepisami ustawy o rachunkowości skorygowanie księgi podatkowej nie jest możliwe z uwagi na ostateczne zamknięcie ksiąg rachunkowych za dany rok obrotowy, wówczas proponuje się, aby w przypadku składania wyjaśnień wskazujących na brak możliwości dokonania korekty księgi podatkowej z uwagi na jej ostateczne zamknięcie, wezwany przekazywał również informację w księgach podatkowych którego roku podatkowego zostanie ujęta przedmiotowa korekta.
Sankcje i odpowiedzialność
Projekt zakłada rezygnację z administracyjnej kary pieniężnej za nieskorygowanie JPK w terminie. To jedna z najbardziej odczuwalnych zmian praktycznych, ponieważ obecny model przewidywał możliwość nałożenia kary w wysokości 500 zł za każdy błąd w przesłanej ewidencji VAT.
Nie oznacza to jednak, że sankcji za błędy w JPK nie będzie w ogóle. Uzasadnienie wskazuje, że nadal pozostają aktualne przepisy Kodeksu karnego skarbowego dotyczące nieskładania lub wadliwości JPK, a także regulacje o karach porządkowych za brak reakcji na wezwanie organu do korekty albo złożenia wyjaśnień.
Automatyczne udostępnianie danych
Dodatkowo, nowe przepisy mają zwiększyć użyteczność danych pochodzących z systemów teleinformatycznych organów KAS (e-US i PUESC). W uzasadnieniu wskazano na plan uruchomienia automatycznego udostępniania podatnikom (płatnikom) danych o ich sytuacji podatkowej na podstawie danych dostępnych w Centralnym Rejestrze Danych Podatkowych, co ma uprościć uzyskiwanie informacji potrzebnych np. bankom, kontrahentom czy instytucjom finansowym. Może okazać się to szczególnie istotne w sytuacjach, w których podatnicy w krótkim czasie muszą uzyskać potwierdzenie danych podatkowych. W praktyce dla przedsiębiorców może to oznaczać mniej formalności oraz krótszy czas obsługi spraw.
W projekcie celowo nie wskazano zakresu danych, które mogą być udostępnione ani celu przekazania danych. Zakres udostępnianych danych zależeć będzie od możliwości technicznych systemów teleinformatycznych oraz decyzji poszczególnych organów administrujących tymi systemami. Ponieważ dane te dotyczą samego podatnika (płatnika) nie ma ograniczeń co do danych podlegających udostępnieniu. Nie jest także konieczne określenie celu udostępnienia danych. Użytkownik konta np. przedsiębiorca sam decyduje czy i komu oraz w jakim zakresie udostępni dane uzyskane od organu lub w jaki inny sposób je wykorzysta.
W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn nie będzie możliwości automatycznego wydania poświadczenia, wówczas wnioskodawca może wystąpić o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 306a Ordynacji podatkowej.
Od kiedy zaczną obowiązywać nowe regulacje?
Zgodnie z projektem, przewidywana data wejścia w życie zasad dokonywania korekt ksiąg podatkowych ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., zaś przepisy dotyczące automatycznego udostępniania danych w systemie teleinformatycznym mają wejść w życie z dniem 1 grudnia 2026 r.
Podsumowanie
Projektowana nowelizacja porządkuje zasady korekt JPK i innych elektronicznych ksiąg podatkowych, wprowadzając ogólne rozwiązania do Ordynacji podatkowej. Najważniejsze zmiany to ujednolicenie procedury korekty, ograniczenie możliwości jej składania w trakcie określonych postępowań, rezygnacja z administracyjnej kary pieniężnej za brak korekty w terminie oraz szersze wykorzystanie danych dostępnych w systemach teleinformatycznych organów KAS.
Z punktu widzenia praktyki podatkowej projekt należy traktować jako krok w stronę większej spójności i prostszej obsługi obowiązków raportowych. Ujednolicenie zasad korekt powinno ograniczyć liczbę wątpliwości interpretacyjnych i jednocześnie porządkować je w ramach bardziej przejrzystego modelu proceduralnego.
Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (numer z wykazu UDER111).
Autor: Katarzyna Łopaciuk, Doradca podatkowy.
Jak ASB Group wspiera firmy w zakresie JPK
Wdrożenie obowiązków związanych z JPK, w tym JPK CIT, wymaga prawidłowego przygotowania danych, odpowiedniego mapowania kont oraz dostosowania procesów księgowych, podatkowych i systemowych. ASB Group wspiera przedsiębiorców w analizie planu kont, przypisaniu znaczników rachunkowych i podatkowych, przeglądzie kalkulacji CIT pod kątem wymogów JPK_KR_PD oraz przygotowaniu rekomendacji dotyczących ewentualnych zmian w procesach i procedurach.
Wsparcie może obejmować również przygotowanie JPK CIT na podstawie danych z systemu księgowego spółki, merytoryczną weryfikację danych prezentowanych w wynikowym pliku oraz tworzenie narzędzi ułatwiających generowanie i wysyłkę plików JPK. Dzięki połączeniu perspektywy podatkowej, księgowej i systemowej pomagamy ograniczyć ryzyko błędów i usprawnić realizację obowiązków raportowych.
Warto także przeczytać:
Wydłużenie terminu raportowania JPK - nowelizacja ustawy z podpisem Prezydenta
Wdrożenie JPK CIT - kluczowe jest mapowanie znaczników kont
JPK CIT 2026 - najczęstsze błędy i sposoby jak ich uniknąć
Dodatkowe pytania? Zapraszamy do kontaktu:
klopaciuk@asbgroup.eu