Do końca lipca 2026 r., a więc już za kilka dni, pierwsze spółki będą wysyłać swoje pliki JPK CIT dotyczące ksiąg rachunkowych sporządzone zgodnie z wymaganą przez Ministerstwo Finansów schemą. Co jeśli wyślemy plik po terminie lub przekażemy plik z błędami?
Na to pytanie możemy znaleźć odpowiedź w Kodeksie Karnym Skarbowym („KKS”), jest on w zasadzie jedynym aktem prawnym, na podstawie którego można wywieźć sankcje, a mogą one dotyczyć następujących sytuacji:
- niezłożenie pliku JPK CIT,
- złożenie pliku JPK CIT po terminie,
- przesłaniu księgi nierzetelnej, lub
- przesłaniu księgi wadliwej.
Zgodnie z art. 61a za naruszenie obowiązku przesyłania księgi właściwemu organowi podatkowemu grozić może:
- kara grzywny do 240 stawek dziennych w przypadku nieprzesłania księgi lub przesłania jej nierzetelnej (w przypadku jednak czynu mniejszej wagi na sprawcę tego czynu może zostać nałożona kara grzywny za wykroczenie skarbowe);
- kara grzywny za wykroczenie skarbowe w przypadku przesłania ksiąg po terminie lub przesłania księgi wadliwej.
Czym jest księga nierzetelna? Jest to księga prowadzona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, na przykład poprzez pomijanie pewnych faktur albo celowe ujmowanie ich w błędnej wartości (zaniżanie przychodów lub zawyżanie kosztów).
Księga wadliwa zaś to księga prowadzona niezgodnie z przepisami prawa, na przykład niezgodnie z przepisami Ustawy o rachunkowości bądź niezgodnie z wymogami przedstawionymi przez Ministerstwo Finansów. Za wadliwe mogą zostać uznane księgi, które nie mają odpowiednio przypisanych znaczników rachunkowych lub podatkowych lub znaczniki przypisane są błędnie. Wadliwymi będą księgi zawierające nieczytelne, niezrozumiałe opisy transakcji, a także księgi, w których nie wykazano wszystkich kontrahentów, z którymi podatnik dokonywał transakcji w raportowanym okresie.
Kto ponosi odpowiedzialność za wyżej wymienione błędy?
Odpowiedzialność na gruncie KKS ponoszą osoby fizyczne odpowiedzialne za sprawy podatkowe w spółce, a nie sama spółka. W szczególności będą to członkowie zarządu, główni księgowi, dyrektorzy finansowi lub inne osoby, którym powierzono obowiązki w tym zakresie.
W jaki sposób można uniknąć kary? Instytucja czynnego żalu.
Zgodnie z art. 16 KKS nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Zawiadomienie to nazywane jest czynnym żalem
Celem czynnego żalu jest zatem umożliwienie uniknięcia odpowiedzialności karnej skarbowej poprzez przyznanie się do popełnionego błędu oraz naprawienie jego skutków, zanim zrobi to urząd skarbowy. Zatem złożenie czynnego żalu jeszcze przed wszczęciem postępowania przez organy podatkowe powinno pozwolić na uniknięcie kary przewidzianej w KKS. Trzeba jednak pamiętać, żr aby czynny żal był skuteczny konieczne jest dopełnienie obowiązku jak najszybciej, na przykład w dniu złożenia czynnego żalu.
Korekta JPK CIT – wytyczne Ministerstwa Finansów
Jeśli podatnik popełnił błędy w złożonym już JPK_KR_PD - zarówno formalne jak i kwotowe powinien złożyć korektę JPK_CIT.
W przypadku konieczności skorygowania pliku JPK_KR_PD, należy złożyć korektę obejmującą ponowne przesłanie wszystkich danych zawartych w pliku pierwotnym (lub poprzednio złożonej korekcie). W przypadku korygowania pliku uprzednio podzielonego na okresy, korekta musi obejmować ten sam okres częściowy jak plik pierwotny, oraz - jeśli korekta ma wpływ na kolejne okresy częściowe - również one powinny zostać skorygowane.
Jeżeli korekty dotyczyć będą tylko ostatniego okresu i nie będą miały wpływu na okresy poprzednie, zaraportowane w odrębnych częściach, przy spełnieniu ww. wymagań dotyczących ciągłości zapisów, podatnik może złożyć korektę tylko tego jednego pliku (za ostatni okres roku obrotowego.)
Podsumowanie
Brak złożenia pliku JPK CIT lub złożenie JPK CIT po terminie, a także przesłanie organowi podatkowemu ksiąg nierzetelnych lub wadliwych, daje podstawę prawną do nałożenia sankcji przewidzianych w KKS. Warto pamiętać o możliwości dobrowolnego przyznania się do naruszenia przepisów podatkowych poprzez złożenie czynnego żalu, dzięki czemu możemy uniknąć kary.
Autor: Katarzyna Łopaciuk, doradca podatkowy
Czytaj więcej:
JPK CIT 2026 – najczęstsze błędy i sposoby jak ich uniknąć
Wdrożenie JPK CIT - kluczowe jest mapowanie znaczników kont
JPK CIT Generator ASB Group wyróżniony w zestawieniu „Najlepsze Produkty dla Korporacji 2026”
klopaciuk@asbgroup.eu